TÜRKİYE VE AZERBAYCAN’DAN YENİ PROJE: TÜRKİYE – NAHÇIVAN DOĞAL GAZ BORU HATTI

T

Uluslararası ilişkilerde önemli bir faktör olarak yer alan enerji, Türkiye ve Azerbaycan nezdinde de oldukça ehemmiyet arz etmektedir. Ülke ekonomilerinin gelişiminde enerji kaynaklarının payı, enerjiye olan talebin artışı ile paralel bir seviyede ilerlemektedir. Türkiye’nin enerji alanında belirlediği politikalar ve bu doğrultudaki atılımları bölgesel iş birliklerinde Türkiye’nin kritik bir aktör haline gelmesine giden süreci başlatmıştır. Türkiye gerek ikili gerekse çoklu iş birlikleri ile enerjide merkez ülke konumuna gelmeyi hedeflemiştir. Enerjide merkez ülke yolunda ilerleyen Türkiye aynı zamanda enerji arz güvenliği kapsamında da kaynak-güzergâh çeşitlendirilmesine ağırlık vermiştir[1].

            Bu bağlamda Türkiye ve Azerbaycan’ın enerji alanında tesis etmiş oldukları ittifakın farklı alanlarda da kendini göstermesi Türkiye ve Azerbaycan’ın küresel sistem içerisindeki konumunu güçlendirmektedir.

            Türkiye ve Azerbaycan’ın çok boyutlu ilişkileri destekleyici politikaları iki devletin enerji sahasındaki faaliyetlerinin seneler içerisinde kuvvetlenerek artış göstermesinde etkili bir unsurdur. Türkiye ve Azerbaycan arasında Bakü – Tiflis – Ceyhan Ham Petrol Boru Hattı ile başlayıp Bakü – Tiflis – Erzurum Hattı ve Trans Anadolu Doğal Gaz Boru Hattı ile devam eden enerji serüveninin istikrarlı gelişimi uluslararası arenada da oldukça ses getiren adımlar olmuştur.

            Geçtiğimiz haftalarda Türkiye ve Azerbaycan’ın enerji işbirliği kapsamında Türkiye – Nahçıvan Doğal Gaz Boru Hattı’nın temellerinin atılacağı müjdelendi. Bu doğrultuda da 15.12.2020 tarihinde bir araya gelen Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanımız Fatih Dönmez ve Azerbaycan Enerji Bakanı Perviz Şahbazov Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti’nde Doğal Gaz Tedarikine İlişkin Mutabakat Zaptı’nı imzalayarak[2] iki kardeş ve dost devletin enerji alanındaki çalışmalarının sağlam ve istikrarlı bir şekilde ilerlediğini kanıtlamıştır.

            Bilhassa Karabağ zaferinin ardından bölgede yaşanan canlanmanın Nahçıvan ile ilgili olumlu gelişmeler ile taçlandırılması bölge üzerindeki dengelerin değişmesini sağlamıştır. Türkiye – Nahçıvan Doğal Gaz Boru Hattı vasıtasıyla Nahçıvan bölgesinde yaşayan halkın enerji ihtiyacının karşılanması ve bölgenin kalkındırılması hedeflenmiştir.

            BOTAŞ ve SOCAR iş birliği ile hayata geçirilecek olan Türkiye – Nahçıvan Doğal Gaz Boru Hattı,  Doğu Anadolu Doğal Gaz Ana İletim Hattı üzerinden çıkış alan Iğdır Doğal Gaz Boru Hattı’nın devamına inşa edileceği belirtilmiştir. Iğdır’dan başlayıp Nahçıvan Sederek’e kadar uzanacak olan Türkiye – Nahçıvan Doğal Gaz Boru Hattı’nın Türkiye bölümü ise 85 kilometre olacaktır. Hat ile Nahçıvan’ın enerji arz güvenliği de sağlanacaktır. Günlük taşıma kapasitesi 1,5 milyon metreküp olan Türkiye – Nahçıvan Doğal Gaz Boru Hattı’nın senelik olarak 500 milyon metreküp doğal gazı taşıyacağı da hattın bir diğer dikkat çekici özelliğidir.

            Uluslararası ilişkilerin standart bir düzlem üzerinde ilerlememesi gündemin sürekli olarak yenilenmesini zaruri kılmaktadır. Küresel arenadaki dengelerin ve buna bağlı olarak aktörlerin değişmesi politik ve ekonomik faaliyetlerin dönüşüme uğraması ile neticelenmektedir[3]. Bu bağlamda Türkiye ve Azerbaycan’ın dostluk ve kardeşlik temelli ilişkileri bölgesel ve küresel çaptaki etkinliklerine de yansımaktadır. Dış politikada stratejik bir unsur olarak yer alan enerji kaynakları ve enerji kaynaklarının geçeceği güzergahlar, uluslararası ilişkilerin seyrinin de hangi yönde olacağını belirlemektedir[4]. Türkiye ve Azerbaycan’ın enerjide yakalamış olduğu ivme

 Türkiye ve Azerbaycan’ın enerjide yakalamış olduğu ivme neticesinde gerçekleşen projeler sadece ekonomik olarak yarar sağlayan projeler değildir. Türkiye’nin proje kapsamındaki devletler ile ekonomik, siyasal, sosyal, kültürel ilişkilerinin şekillenmesi ve gelişmesi açısından da önemlidir.

Türkiye ve Azerbaycan arasında gerçekleşen bu projeler stratejik ortaklık vurgusunu ortaya çıkarmakla birlikte ilerleyen dönemlerde de bu tarz ikili ilişkileri kuvvetlendirici hamlelerin ve yatırım projelerinin habercisidir[5].


[1] T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Enerji Diplomasisi, https://enerji.gov.tr/bilgi-merkezi-enerji-diplomasisi-detay, Erişim Tarihi: 24.12.2020.

[2] BOTAŞ, Türkiye-Nahçıvan Doğal Gaz Boru Hattı için İmzalar Atıldı, https://www.botas.gov.tr/Icerik/turkiyenahcivan-dogal-gaz-bor/315, Erişim Tarihi: 24.12.2020.

[3] Hasan Alibeyli, ‘’Azerbaycan – Türkiye Dostluk İlişkilerinin Temel İlkeleri’’, I. Türkiye – Azerbaycan İlişkileri ve Gelecek Perspektifi Çalıştayı, Atatürk Araştırma Merkezi Yayınları, Ankara, 2016. 

[4] Gülnaz Ece Kesici, Enerji Sektöründe Yeni İktidarların Doğuşu: Türkiye – Azerbaycan Enerji İlişkileri, http://www.ecekesici.com.tr/2020/10/29/enerji-sektorunde-yeni-iktidarlarin-dogusu-turkiye-azerbaycan-enerji-iliskileri/, Erişim Tarihi: 25.12.2020.

[5] Gülnaz Ece Kesici, ‘’Türkiye’nin Enerji İhtiyacını Kardeş Cumhuriyetler Yerine Rusya ve İran’dan Temin Etmesinin Nedenleri’’, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Beykent Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul, 2020), s. 79.

Yazar Hakkında

Yorum Ekle

Ece Kesici

Website

Merhaba! Hello! Здравствуйте!

Instagram

Instagram has returned empty data. Please authorize your Instagram account in the plugin settings .