TÜRKİYE – RUSYA ENERJİ İLİŞKİLERİNde TÜRK AKIMI

T

Türkiye – Rusya dostluğunun yeni sembolü olan Türk Akımı’nın küresel enerji pazarındaki dengeleri değiştirecek potansiyele sahip olması Türkiye’nin ve Rusya’nın siyasal ve ekonomik yönden kazanımlarının artacağına işarettir.

Türkiye Cumhuriyeti ve Rusya Federasyonu’nun dış politikasında önemli bir unsur olan enerji, iki devlet arasındaki ilişkilerde de başat bir rol oynamıştır. Türkiye ve Rusya küresel enerji sisteminde aktif politikalar ve stratejik projeler ile nüfuzunu hissettirmiştir. Stratejik iş birliği kapsamında Türkiye, Rusya ile Türk Akım projesini gerçekleştirmeye yönelik çalışmalara ağırlık vermiştir. Türkiye’nin dış politikasında takip etmiş olduğu yol haritası, Türkiye’nin enerji hususunda bölgede önemli bir pozisyona gelmesine katkı sağlamıştır.

10 Ekim 2016 senesinde Türkiye yönetimi ile Rusya Federasyonu yönetimi arasında gerçekleştirilen görüşmelerin akabinde Türk Akım Doğal Gaz Boru Hattı’na dair Hükümetlerarası Anlaşma, Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Rusya Federasyonu Devlet Başkanı Vladimir Putin arasında imzalanmıştır.

Türk Akım Doğal Gaz Boru Hattı gerek Rusya Federasyonu’nun doğal gazını Türkiye topraklarından Avrupa piyasalarına ihraç etmesine gerekse Türkiye’nin doğal gaz talebinin karşılanmasına, enerji arz güvenliğinin tesis edilmesine ve Türkiye’nin bölge coğrafyasında etkin politikalar belirlemesine ve nüfuzunu kuvvetlendirmesine katkı sağlamıştır.

Türk Akım Doğal Gaz Boru Hattı, Rusya topraklarından Karadeniz’e ve Karadeniz kıyısından Avrupa piyasasına doğal gazın ihracını kapsamış, senelik miktarı 15,75 milyar metreküp olarak iki hat sistemi üzerine kurulmuştur. Türkiye, Türk Akım Gaz Boru Hattı vasıtasıyla Rusya’dan 14 milyar metreküp doğal gazı ithal etmeyi planlamıştır[1].

Türkiye’ye doğal gaz ihracında kullanılması için kara bölümünün BOTAŞ tarafından finanse edilmesi kararlaştırılmıştır. Avrupa’ya doğal gaz ihracatında kullanılması planlanan hattın ikinci bölümü ise iki devletin ortaklaşa oluşturmuş olduğu Türk Akım Gaz Taşıma Anonim Şirketi tarafından temin edilmesinde mutabık kalınmıştır[2].

Türkiye, kurmuş olduğu enerji ilişkileri vasıtasıyla hem küresel enerji denkleminde nüfuz sahibi bir pozisyona yükselmiş hem de enerji arz güvenliğini tesis etmiştir. Türkiye, enerji politikasında belirlemiş olduğu kaynak çeşitliliğine yönelik stratejisi ile enerjide tek bir kaynağa bağımlılığı ortadan kaldırmayı hedeflemiştir. Bu bağlamda Türkiye, bölge üzerinde doğal gaz ve petrol bakımından verimli sahalara sahip devletlerle ilişkilerini geliştirmeye yönelik politikalar belirlemiştir. Türkiye, belirlemiş olduğu enerji politikaları kapsamında uluslararası çapta projelere imza atmıştır. Türkiye, jeopolitik konumunun ehemmiyetinin vermiş olduğu avantaj ile enerji piyasasında stratejik bir aktör olarak yer almıştır. Bu doğrultuda da Rusya Türkiye ile enerji hususundaki temaslarını arttırmış ve Türk Akımı projesinin hayata geçirilmesine yönelik faaliyetlere hız vermiştir[3].

Türk Akımı ile Rus doğal gazının Karadeniz’in altından Türkiye’ye Türkiye üzerinden de Yunanistan’a ardından da Avrupa pazarına ulaştırılması hedeflenmiştir. Türk Akımı’nın 2013 yılında meydana gelmiş olan Ukrayna Krizi’nin enerji transferinde yaratmış olduğu problemi ortadan kaldıracağı öngörülmüştür. ABD ve AB’nin Rusya’ya yönelik uygulamış olduğu ekonomik ve siyasi ambargo Rusya’nın iktisadi açıdan sıkıntılı bir süreçten geçmesine neden olmuştur. Rus ekonomisinin önemli bir kısmının enerji kaynaklarından elde edilen gelire bağlı olması, Rusya’nın enerji sektöründeki karının uygulanan ambargolar yüzünden azalmasına sebep olmuştur. Bu doğrultuda da Rusya, dış politikasında önemli bir unsur olan enerji kaynakları üzerinden uygulanan ambargoya cevap vermiş ve Türkiye ile Türk Akımı projesinin gerçekleştirilmesine yönelik faaliyetlere hız vermiştir[4].

Türk Akımı, dünya enerji sistemini de etkileyen bir faktör olarak ortaya çıkmıştır. Türk Akımı, Türkiye ve Rusya’nın yanı sıra birçok devlet üzerinde de etkilerini gösterecek bir projedir. Türk Akımı ile hem Türkiye’nin hem de Rusya’nın siyasi ve ekonomik anlamda kazanımlar sağlayacağı ön görülmüş ve aynı zamanda da küresel sistem içerisinde Türkiye ve Rusya enerji sektöründe önemli bir aktör haline gelmiştir[5].

Türk Akımı’nın küresel enerji pazarındaki dengeleri değiştirecek potansiyele sahip olması Türkiye’nin ve Rusya’nın siyasal ve ekonomik yönden kazanımlarının artacağına işarettir. Türkiye ve Rusya’nın stratejik iş birliği kapsamında gerçekleştirmiş olduğu enerji projeleri küresel sistem içerisinde iki devletin nüfuzunu müspet bir yönde etkilemiştir.

Türkiye ve Rusya’nın diplomatik temasları ve ilişkileri iki devlet arasındaki ticari ve ekonomik ilişkilerinin de şekillenmesinde önemli bir faktör olmuştur. Türkiye ve Rusya arasındaki diplomatik ilişkiler zaman zaman problemler ile karşılaşmışsa da iki devlet kriz ortamını stratejik politikalar ile bertaraf etmiştir[6]. Türkiye ve Rusya’nın enerji ilişkileri vasıtasıyla geliştirmiş oldukları ticaret hacmi Mavi Akım ve Türk Akım gibi projelerle istikrarlı bir şekilde ilerlemektedir.


[1] Türkiye Cumhuriyeti Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Doğal Gaz Boru Hatları ve Projeleri, https://www.enerji.gov.tr, Erişim Tarihi: 19.02.2020.

[2] Türkiye Cumhuriyeti Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Doğal Gaz Boru Hatları ve Projeleri, https://www.enerji.gov.tr, Erişim Tarihi: 19.02.2020.

[3] Erdal Tanas Karagöl, Mehmet Kızılkaya, Rusya – AB – Türkiye Üçgeninde Türk Akımı, https://file.setav.org, 17.02.2020.

[4] Karagöl, Kızılkaya, a.g.e., ss. 1-3.

[5] Buket Elmas, (2019), The Impact Of The Turkish Stream Project On Regional And Multidimensional Level, VI. Yıldız Uluslararası Sosyal Bilimler Kongresi, Yıldız Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

[6] Bayram Aliyev, Elnur İsmayıl, Türkiye – Rusya İlişkilerinde Enerjinin Rolü, TYB Akademi Dil, Edebiyat ve Sosyal Bilimler Dergisi: Türk – Rus İlişkileri, Sayı No: 17, 2016, ss. 198-199.

*Gülnaz Ece Kesici, ‘’Türkiye’nin Enerji İhtiyacını Kardeş Cumhuriyetler Yerine Rusya ve İran’dan Temin Etmesinin Nedenleri’’, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Beykent Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul, 2020).

Yazar Hakkında

1 Yorum

Ece Kesici

Website

Merhaba! Hello! Здравствуйте!

Instagram

Instagram has returned empty data. Please authorize your Instagram account in the plugin settings .